Doktora öğrencisi olduğunuz süre boyunca literatür taramasının nasıl yapılacağını tam olarak bilmiyor olabilirsiniz. Hatta bu süreç sizi korkutuyor olabilir. Genellikle danışmanlar, saha çalışmasına başlamadan önce bu bölümün bitmesi gerektiğini söylerler ve bu durum öğrencilerde büyük bir endişe yaratır.
Bu his size tanıdık geliyorsa yalnız değilsiniz. Pek çok doktora öğrencisi tezin bu kısmında zorlanır. Ancak endişelenmeyin; bu rehberde bir doktora literatür taramasının nasıl yürütüleceğini ve yazılacağını 9 adımda inceleyeceğiz. Sürecin sonunda, bu işin düşündüğünüz kadar zor olmadığını fark edeceksiniz.
Öncelikle bir konuyu netleştirelim. Doktora literatür taraması, sadece mevcut literatürün bir özeti değildir. Eğer sadece özet çıkarırsanız, bu "açıklamalı kaynakça" olur ve bir doktora tezi için yeterli değildir. Bu, tezlerde en sık yapılan hatalardan biridir. Sadece özetlerden oluşan bir tarama, tezinizin eleştirel bir temele dayanmadığı anlamına gelir ve düzeltme almanıza neden olabilir.
Doktora literatür taraması, alanınızdaki ve spesifik araştırma konunuzla ilgili literatürün eleştirel bir değerlendirmesidir. Tezinizin genel bağlamında hayati bir rol oynar. İlgili her bir çalışmayı tartışırken, taramanız şu noktaları vurgulamalıdır:
İyi bir literatür taraması şu beş temel unsuru göstermelidir:
Başkalarının ne yazdığının veya neyi eksik bıraktığının neden önemli olduğunu sorabilirsiniz. Cevap basit: Tezinizin bir anlam ifade etmesi için literatürde bir yere konumlandırılması gerekir. Çalışmanızı başkalarının söyledikleriyle ilişkilendirmek zorundasınız.
Bunu şöyle düşünün: Yeni bir cep telefonu tasarlamak isteseydiniz, önce diğer telefonların nasıl yapıldığını araştırmanız, nelerin geliştirilebileceğini bulmanız ve ardından bu iyileştirmeleri yapan bir tasarım ortaya koymanız gerekirdi. Literatür taraması da tam olarak budur.
Belirli bir konu üzerinde literatür tarayacaksınız, bu nedenle önceden konunuzun ne olduğunu bilmek aramanızı daraltmanıza yardımcı olur. Bu aşamada konunuz hala geniştir. Taramayı yapana kadar detayları tam olarak bilemezsiniz. Örneğin, "iklim değişikliği politikası" gibi geniş bir konuyla başlayıp, okumalarınız sonucunda bir boşluk fark ederek "yerel yönetimlerin katkısı" gibi daha spesifik bir alana odaklanabilirsiniz.
Açıkça tanımlanmış bir amaca sahip olmak önemlidir, aksi takdirde körlemesine arama yapmış olursunuz. Amaçlarınızı, kapsamınızı ve araştırma sorularınızı belirlediğinizden emin olun.
Geniş konunuzu akademik arama motorlarında aratırsanız karşınıza milyonlarca sonuç çıkacaktır. Bunların hepsini okumak imkansızdır. Peki nereden başlayacaksınız? Basit: Alanınızdaki en büyük isimleri seçin.
Bunları bulmanın üç yolu vardır:
Bu temel metinleri okuduğunuzda, konu hakkında genel bir fikir edinmeye başlayacaksınız.
Bu aşamadaki göreviniz alandaki temel tartışmaları bulmaktır.
Okuduğunuz her şey hakkında not almalısınız. Hem de detaylı notlar. Bu notlar şu noktaları kapsamalıdır:
Bu tür standartlaştırılmış notlarınız ne kadar çok olursa, literatür taramasını yazmak o kadar kolay olacaktır.
Temel metinleri okudukça, alanınızdaki ana tartışmaların neler olduğunu görmeye başlayacaksınız. Örneğin, belirli "ekoller" veya "düşünce okulları" olabilir. Bunların farkına vardığınızda, literatür taramanızı bu gruplar veya tartışmalar etrafında odaklamaya başlayın.
Her şeyi okumayın. İlgili olan makaleleri veya kitapları filtrelemenin bir yolunu bulmalısınız. Örneğin özetleri, giriş bölümlerini, anahtar kelimeleri, başlıkları ve referansları tarayın.
Karşılaştığınız kaynakları üç ayrı kategoriye ayırın:
Makaleleri okurken referans listelerine mutlaka bakın. İlgili olacağını düşündüğünüz makaleleri toplayın ve literatür taramanızda kullanın. Bir makalenin kaynakçasından başka makalelere ulaşma yöntemine "kartopu örneklemesi" denir ve çok etkili bir yöntemdir.
Eleştirel okuma yapmalısınız; bu da belirli makalelerin veya kitapların zayıf yönlerinin neler olduğunu ve nerelerde geliştirilebileceğini sormak anlamına gelir. Kendi özel araştırma konunuzu ortaya çıkarmak için, henüz sorulmamış soruları düşünmeniz gerekir.
Yazma aşaması, genel olarak 5. adımda tespit ettiğiniz ana tartışmaları takip edecektir. Yazarken, belirli kaynaklar hakkında daha fazla detaya girmeye odaklanın. Amaç, ortaya çıkan temel kalıpları ve temaları detaylandırmaktır.
Ancak, materyalin kendi sentezinizi içermesi gerekir. Daha önce de belirtildiği gibi, literatürü sadece özetlememelisiniz. Bunun yerine eleştirel bir şekilde yazmalısınız. Argümanınızı açık ve kesin bir şekilde sunmalısınız. Argümanınız, sorulmamış sorular (8. adım) etrafında odaklanacak ve literatür taramasını temellendirecektir.
Yazmaya erken başlayın ve ilk taslağı hızlıca yazın. İlk taslağın sadece bir taslak olduğunu kabul etmelisiniz. İlk taslağı yazarken önce genel yapıya odaklanın. Bu, taramada tartışmak istediğiniz genel temalara odaklanmak anlamına gelir.
Bölümü nasıl yapılandıracağınızı düşünmeniz gerekir. Basit cevap, kronolojik veya tematik olarak yapılandırabileceğinizdir.
Uzun cevap ise şudur: Kronolojik literatür taramaları kısıtlayıcıdır ve alanı aşırı basitleştirir. Taramanın çok erken taslakları için yararlıdır ve literatürü düzenlemenize, bağlantıları izlemenize yardımcı olabilir. Ancak, danışmanlarınız ve jüri üyeleri genellikle tematik incelemeler ararlar. Yani literatürü, ortaya çıkan temalara referansla tartışmanızı beklerler.
Aynı derecede önemli olan bir diğer konu da literatürü taramayı ne zaman bırakacağınızı bilmektir. Saha çalışmasına ne kadar erken başlarsanız o kadar iyidir. Kütüphanede çok fazla, saha çalışmasında çok az zaman harcama tuzağına düşmeyin.
Literatür taramasından korkmak doğaldır. Bunu yapmak için yüz binlerce kelimeyi okumanız, işlemeniz ve sentezlemeniz gerekir. Ancak bu imkansız değildir. Bu rehberi elinizin altında tutun ve kaybolduğunuzu hissettiğinizde tekrar gözden geçirin.
Ayrıca, akademik kariyer sürecinizde ihtiyaç duyabileceğiniz güncel bilgileri, pratik ipuçlarını ve sektör gelişmelerini Instagram hesabımızdan düzenli olarak paylaşıyoruz. Araştırma metodolojileri, yayın süreçleri, akademik fırsatlar ve kariyer rehberliği konularında uzman görüşleri ve faydalı içerikler için bizi takip edebilirsiniz. https://instagram.com/akademiktrofficial
Tez düzenleme, akademik çeviri, veri analizi ve diğer hizmetlerimiz hakkında detaylı bilgi almak için iletişime geçin!