Diploması yüksek lisans yazan mezun YÖKSİS'te lisans mi görünür?

Atatürk Üniversitesi Eğitim Fakültesi'nden 2007 yılında mezun olan bir öğretmen, diplomasında "yüksek lisans derecesi" yazmasına rağmen YÖK'ün resmi bilgi sisteminde (YÖKSİS) kendisinin lisans mezunu olarak göründüğünü fark etti. Bu durumun hem kayıtlarının düzeltilmesini hem de tezli yüksek lisans şartı aranan öğretim görevlisi kadrolarına başvurabilmesini engellediğini düşünerek Kamu Denetçiliği Kurumu'na (KDK) başvurdu. KDK, başvuruyu kısmen kabul kısmen ret şeklinde sonuçlandırdı.

Sorun neydi? Başvuran ne yaşadı?

Başvuran, o dönem 5 yıl süreli olarak yürütülen ve lisansla birleştirilmiş tezsiz yüksek lisans niteliğinde sayılan bir öğretmenlik programından mezun olmuştu. Diplomasında açıkça "yüksek lisans derecesi almaya hak kazanmıştır" ifadesi yer alıyordu. Ancak üniversiteye ve YÖK'e yaptığı başvurularda kendisine, diplomasının yüksek lisans düzeyinde sayılsa da mezunlara aslında "lisans diploması" verildiği söylendi ve YÖKSİS'teki kaydı da bu şekilde, yani lisans mezunu olarak kaldı. Üstelik 2018 yılında yürürlüğe giren bir yönetmelik değişikliğiyle, öğretim görevlisi kadrolarına başvurmak için artık sadece "yüksek lisans" değil, "tezli yüksek lisans" mezunu olma şartı getirilmişti. Başvuran, bu nedenle hem kayıtlarının düzeltilmesini hem de -mezuniyeti tezli yüksek lisans sayılarak- bu kadrolara başvurabilmesini talep etti.

İdareler kendilerini nasıl savundu?

Atatürk Üniversitesi, başvuranın tamamladığı programın hazırlık hariç 5 yıl (10 yarıyıl) sürdüğünü, bu nedenle yönetmelik gereği "yüksek lisans düzeyinde" sayıldığını, ancak yine de mezunlarına lisans diploması verildiğini; bunun dayanağının YÖK'ün 2010 yılında gönderdiği bir yazı olduğunu belirtti. YÖK ise, öğretim görevlisi kadrolarına başvuru için "tezli yüksek lisans" şartının 2016 yılında yürürlüğe girdiğini, bu şartın yükseköğretimin kalitesini artırmak amacıyla getirildiğini, hazırlık hariç 10 yarıyıl süren lisans programı mezunlarının da bu "tezli yüksek lisans mezunu" tanımına girmediğini, dolayısıyla bu kişilerin söz konusu kadrolara başvuramayacağını ifade etti.

KDK konuyu nasıl inceledi?

KDK, başvuruyu iki ayrı başlıkta değerlendirdi. İlk olarak diploma ve YÖKSİS kaydı meselesine baktı. Kurum, benzer bir konuda daha önce verdiği bir kararı da hatırlatarak, mezuniyetin kazanılmış bir hak olduğunu ve bu hakkın diploma ile tespit edildiğini vurguladı. Başvuranın diplomasında açıkça yüksek lisans derecesi yazdığına göre, YÖKSİS kaydının da buna uygun, yani yüksek lisans olarak düzeltilmesi gerektiği sonucuna vardı. Üniversitenin dayandığı 2010 tarihli YÖK yazısının bağlayıcı bir karar olmadığını, sadece görüş niteliğinde olduğunu belirtti.

İkinci olarak, başvuranın öğretim görevlisi kadrolarına başvuru hakkı talebini inceledi. KDK, ilgili yönetmeliklerin 1996'dan bu yana geçirdiği değişiklikleri tek tek değerlendirdi. Sonuçta, başvuranın tamamladığı "lisansla birleştirilmiş tezsiz yüksek lisans" programının, mevzuattaki "tezli yüksek lisans" tanımına girmediğini tespit etti. Kurum ayrıca, geçmişte öğretim görevlisi kadrolarına başvuru için sadece "yüksek lisans mezunu" olmanın yeterli sayılmış olmasının, başvurana ileride bozulmayacak bir hak kazandırmadığını; idarenin bu şartı zamanla değiştirmesinde hukuka aykırılık bulunmadığını belirtti.

Sonuçta ne karar verildi? Kurumlar ne yapmak zorunda?

KDK, başvuruyu kısmen kabul kısmen ret olarak sonuçlandırdı. Başvuranın öğretim görevlisi kadrolarına başvuru hakkı tanınması talebi reddedildi. Buna karşılık KDK, Atatürk Üniversitesi Rektörlüğü'ne, başvuranın diplomayı hak ettiği tarihteki mevzuat hükümleri gözetilerek YÖKSİS'teki mezuniyet bilgisinin "yüksek lisans" şeklinde düzeltilmesi yönünde tavsiyede bulundu. Ayrıca hem üniversitenin hem YÖK'ün verdiği cevaplarda karara karşı başvuru yollarının gösterilmediğini tespit ederek bu konuda da uyarıda bulundu. Üniversitenin bu tavsiye üzerine yapacağı işlemi 30 gün içinde KDK'ya bildirmesi gerekiyor.

Bu karar benzer durumdaki mezunlar için ne anlama geliyor?

Karar, özellikle 1997-2013 yılları arasında "lisansla birleştirilmiş tezsiz yüksek lisans" statüsünde eğitim veren beş yıllık öğretmenlik programlarından mezun olan kişiler için önemli bir emsal niteliği taşıyor. Diplomasında yüksek lisans derecesi yazan ama resmi kayıtlarda lisans mezunu görünen kişiler, üniversitelerine başvurarak bu kaydın düzeltilmesini isteyebilir. Ancak bu düzeltme, kişiyi otomatik olarak "tezli yüksek lisans mezunu" konumuna getirmiyor; dolayısıyla yalnızca tezli yüksek lisans şartı aranan kadrolara başvuru hakkı bu yolla kazanılamıyor.