Üniversite kaydı azami süre nedeniyle silinen öğrenci affı olur mu?

Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Biyosistem Mühendisliği Lisans Programı'nda okuyan bir öğrencinin kaydı, "azami öğrenim süresini doldurduğu" gerekçesiyle silindi. Öğrenci, aslında 2022 yılında çıkarılan bir affa hak kazanması gerektiğini ama üniversitenin geç kalan işlemleri yüzünden bu haktan mahrum kaldığını öne sürerek Kamu Denetçiliği Kurumu'na (KDK) başvurdu. KDK, dosyayı inceledikten sonra üniversiteyi haksız buldu ve öğrencinin affan yararlandırılmasını tavsiye etti.

Sorun neydi? Öğrenci neden mağdur olduğunu düşünüyor?

Başvuran, 2012 yılında okula kaydolan ve azami süre sınırına yaklaşan bir öğrenciydi. Deprem sonrası bir süre uzaktan yürütülen eğitim, geçen dönem yeniden yüz yüze eğitime döndü. Öğrenci, öğrenci işleri biriminden aldığı bilgiyle 4. sınıfa kayıt yaptırıp harcını ödeyerek okula devam etmeye çalıştı. Ancak yüz yüze eğitime geçilince derslere fiilen katılamadı. Azami öğrenim süresi sonunda girilmesi gereken "ek sınavlar" hakkında da kendisine bilgi verilmediğini belirtti. Sonuç olarak 2024-2025 eğitim-öğretim yılı güz dönemi sonunda kaydı silindi. Öğrenci, 2022 yılında çıkarılan öğrenci affından yararlandırılmasını ve öğrencilik haklarının geri verilmesini istedi.

Üniversite kendini nasıl savundu?

Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Rektörlüğü, işlemlerin 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'na tamamen uygun yürütüldüğünü savundu. Üniversiteye göre: öğrencinin 2022 yılı öğrenci affı için yazılı bir başvurusu yoktu ve af yalnızca daha önce kaydı silinmiş öğrenciler için geçerliydi. Ayrıca 2014 yılında yapılan bir kanun değişikliğiyle tüm öğrencilerin azami öğrenim süresi sıfırlanmış, öğrencinin süresi de buna göre yeniden hesaplanmıştı. Üniversite, öğrencinin azami süre sonunda girmesi gereken ek sınavlara da başvurmadığını, bu yüzden kaydının mevzuata uygun şekilde silindiğini ifade etti.

KDK olayı nasıl inceledi?

KDK, dosyayı incelerken şu kritik noktayı fark etti: 2014 yılındaki düzenlemeyle öğrencinin azami öğrenim süresi aslında 19 Kasım 2021'de dolmuş olması gerekiyordu. Ancak üniversite o tarihte öğrencinin kaydını silmedi. Aradan geçen sürede, 1 Temmuz 2022'de yürürlüğe giren yeni bir kanun maddesi (Geçici 83. madde), o tarihe kadar her ne sebeple olursa olsun ilişiği kesilmiş öğrencilere yeniden kayıt hakkı, yani bir tür "öğrenci affı" getirdi.

KDK'nın tespitine göre, eğer üniversite yasal süresi içinde -yani 2021'de- öğrencinin kaydını zamanında silmiş olsaydı, öğrenci 2022'deki bu af kapsamına girecek ve yeniden öğrenimine başlayabilecekti. Ancak üniversitenin geç kalması yüzünden öğrenci bu haktan mahrum kaldı. KDK bunu "hizmet kusuru" olarak değerlendirdi; yani idarenin kendi hatası, sorumluluğu olmayan öğrencinin mağdur olmasına yol açmıştı. Kurum ayrıca, üniversitenin öğrenciye gönderdiği kayıt silme yazısında, bu karara nasıl itiraz edilebileceğinin gösterilmediğini de tespit ederek bunu "iyi yönetim ilkelerine" aykırı buldu.

Sonuçta ne karar verildi? Üniversite ne yapmak zorunda?

KDK, başvuruyu kabul ederek Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Rektörlüğü'ne, öğrencinin 2022 yılında yürürlüğe giren öğrenci affı kapsamında değerlendirilerek mağduriyetinin giderilmesi yönünde tavsiye kararı verdi. Kanun gereği üniversitenin, bu karar üzerine yapacağı işlemi 30 gün içinde KDK'ya bildirmesi zorunlu. Kararın tavsiye niteliğinde olduğunu, yani üniversiteyi doğrudan bağlamadığını da belirtmek gerekir; üniversite 30 gün içinde harekete geçmezse öğrencinin idari yargıya başvuru hakkı saklı kalıyor.

Bu karar benzer durumdaki öğrenciler için ne anlama geliyor?

Karar, üniversitelerin kayıt silme işlemlerini zamanında yapmamasının, öğrencilerin sonradan çıkan af ya da haklardan yararlanmasını engelleyebileceğini gösteriyor. Benzer şekilde azami öğrenim süresi dolmasına rağmen kaydı hemen silinmeyen ve bu arada yeni bir yasal düzenlemeden mahrum kalan öğrenciler, KDK'ya başvurarak idarenin gecikmesinden kaynaklanan mağduriyetin giderilmesini talep edebilir.