URAP Sıralamasında Türkiye'den 90 Üniversite

ODTÜ bünyesindeki URAP Araştırma Laboratuvarının açıkladığı 2025-2026 dünya alan sıralamasında Türkiye'den 90 üniversite, en az bir bilim dalında dünya listesine girmeyi başardı. Geçen yıl 89 olan bu sayı böylece bir artış daha kaydetmiş oldu. Sıralamada İstanbul Teknik Üniversitesi 28 bilim alanıyla Türkiye'nin en çok temsil edilen kurumu olurken, Türk üniversitelerinin en güçlü olduğu alanlar yine tıp-sağlık bilimleri ve mühendislik oldu.

URAP sıralaması nasıl hazırlanıyor?

2009'dan bu yana Türkiye üniversitelerini kıyaslayan URAP, kâr amacı gütmeyen ve tamamen gönüllü araştırmacılardan oluşan bir ekip tarafından yürütülüyor. Dünya alan sıralaması için üniversiteler; makale sayısı, atıf sayısı, toplam bilimsel doküman miktarı, yayın etkisi, atıf etkisi ve uluslararası iş birliği olmak üzere altı göstergeye göre puanlanıyor. Bu veriler Clarivate Analytics/InCites gibi bağımsız akademik veri tabanlarından derleniyor, dolayısıyla üniversitelerin kendi beyanına dayanmıyor.

Bu yılki değerlendirmede dünya genelinde 121 ülkeden 2 bin 566 üniversite, 78 farklı bilim alanının en az birinde listeye girmeyi başardı. URAP, dünya çapında üniversite performansını ölçen yetkili kuruluşlardan biri olarak kabul ediliyor ve sonuçlar her yıl newtr.urapcenter.org adresinden kamuoyuyla paylaşılıyor.

Zirvede Çin var, Harvard liderliğini koruyor

Ülke bazında bakıldığında tablo geçen yılla aynı: Çin 422 üniversiteyle birinci sırada, onu 293 üniversiteyle ABD ve 146 üniversiteyle Hindistan izliyor. Çin'in geçen yıl 411 olan üniversite sayısını bu yıl 422'ye çıkarması, ülkenin bilimsel üretkenlikteki yükselişinin sürdüğünü gösteriyor.

78 alanın 36'sında Çin üniversiteleri dünya birincisi olurken, İngiltere 9 alanda, Hollanda ise 5 alanda zirveyi kaptı. Tek başına en çok alanda birinci olan kurum yine Harvard Üniversitesi; 78 alanın 19'unda dünya lideri konumunda. Çin'den Tsinghua Üniversitesi 15 alanla onu takip ederken, Oxford 8 alanda, Amsterdam Üniversitesi ise 4 alanda dünya birinciliği elde etti. URAP'ın ayrıca hazırladığı genel dünya sıralamasında da zirve yine Harvard'ın; bu listede Çin'den Zhejiang, Şangay Jiao Tong ve Tsinghua üniversiteleri ilk 10'da yer alarak Asya'nın araştırma alanındaki yükselişine dikkat çekiyor. ABD, İngiltere, Kanada, Hollanda ve Avustralya'dan en az bir üniversite ise 78 alanın tamamında sıralamaya girmeyi başaran ülkeler oldu.

Türk üniversiteleri hangi alanlarda öne çıktı?

Türkiye, bu yıl değerlendirmeye alınan 78 bilim alanının 48'inde en az bir üniversiteyle temsil edildi. Geçen yılda olduğu gibi bu yıl da en kalabalık alanlar tıp-sağlık bilimleri ve mühendislik oldu:

• Tıp-sağlık bilimleri: 82 üniversite
• Mühendislik: 36 üniversite
• Biyoloji: 26 üniversite
• Teknoloji: 24 üniversite
• Matematik: 19 üniversite
• Fizik ve malzeme bilimleri: 12'şer üniversite

Bu dağılım, Türkiye'deki akademik araştırmanın ağırlıklı olarak sağlık bilimleri ve mühendislik disiplinlerinde yoğunlaştığını bir kez daha ortaya koyuyor.

İTÜ 28 alanla zirvede, Hacettepe ve ODTÜ onu izliyor

Türkiye'deki üniversiteler arasında en çok bilim alanında sıralamaya giren kurum 28 alanla İstanbul Teknik Üniversitesi oldu. İTÜ'yü 21 alanla Hacettepe Üniversitesi, 20 alanla ODTÜ ve 19 alanla Yıldız Teknik Üniversitesi takip etti.

Listenin devamında 17 alanla Ankara Üniversitesi, 16'şar alanla Gazi ve Atatürk üniversiteleri, 15 alanla Koç Üniversitesi, 13 alanla İstanbul Üniversitesi, 11 alanla İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa yer aldı. Ege ve Fırat üniversiteleri 10'ar alanla, Marmara, Sağlık Bilimleri ve Yakın Doğu üniversiteleri 9'ar alanla, Erciyes ve Sakarya üniversiteleri ise 8'er alanla sıralamaya girdi.

Alan bazında öne çıkan dereceler

Sıralamanın ayrıntılarına inildiğinde bazı üniversitelerin belirli disiplinlerde dünya çapında dikkat çekici konumlara ulaştığı görülüyor. İTÜ, polimer bilim alanında dünya 73'üncüsü olurken; su kaynaklarında 139, deniz bilimlerinde 141, inşaat mühendisliğinde 151, jeolojide 207, yapay zekâda 223 ve robotik-akıllı sistemlerde 268'inci sırada yer aldı.

Hacettepe Üniversitesi diş hekimliğinde 116, pediatride 129 ve eğitimde 243'üncü oldu. ODTÜ enerji ve yakıt alanında 253, polimerde 270, inşaat mühendisliğinde ise 291'inci sırada kendine yer buldu. Yıldız Teknik Üniversitesi mimarlıkta 231'inci olurken, Koç Üniversitesi siyaset biliminde 222, klinik nörolojide ise 286'ncı sıraya yerleşti.

Tıp ve sağlık alanlarındaki performans da dikkat çekici: Ankara Üniversitesi diş hekimliğinde 103, pediatride 212'nci oldu. İstanbul Üniversitesi pediatride 194, diş hekimliğinde 215'inci sırada yer alırken, İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa pediatride 233, Marmara Üniversitesi ise aynı alanda 204'üncü sıraya ulaştı.

Türkiye'nin son yıllarda hem URAP hem de Times Higher Education ve QS gibi diğer uluslararası kuruluşların sıralamalarında giderek daha fazla üniversiteyle temsil edilmesi, ülkedeki akademik üretkenliğin kademeli biçimde arttığına işaret ediyor. URAP'ın önümüzdeki yıllarda açıklayacağı sıralamalar, bu yükseliş trendinin sürüp sürmeyeceğini gösterecek.