YÖK'te Öncelikli Alan Doktora Başvuruları Başladı

Yükseköğretim Kurulu (YÖK), Türkiye'nin kritik teknoloji alanlarında ihtiyaç duyduğu nitelikli araştırmacıları yetiştirmek amacıyla Türkiye Stratejik Teknoloji İnsan Kaynağı Programı'nı hayata geçirdi. Öncelikli alanlardaki doktora programlarına öğrenci seçimi için başvurular 8 Eylül 2026'da başladı; adaylar 22 Eylül 2026 saat 24.00'e kadar tercihlerini yapabilecek.

Program, Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav ile Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 15. maddesinin üçüncü fıkrasına ve 6 Mart 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Öncelikli Alanlardaki Doktora Programlarına Öğrenci Seçilmesi ve Bu Öğrencilerin Araştırma Görevlisi Kadrolarına Atanmalarına ve Diğer Hususlara İlişkin Usul ve Esaslar'a dayanıyor. Bu usul ve esaslar, 16 Temmuz 2026 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere YÖK internet sitesinde ilan edildiği tarihte yürürlüğe girmiş ve yürütmesi YÖK Başkanı'na bırakılmıştı.

YÖK Başkanı Erol Özvar, üniversitelerde üretilen bilginin yalnızca laboratuvarlarda ya da akademik yayınlarda kalmasını istemediklerini belirterek "Bilginin teknolojiye, ürüne, patente ve ekonomik değere dönüşmesini istiyoruz" değerlendirmesinde bulundu. Programın ilk yılında 550 araştırmacı seçilecek; önümüzdeki beş yıl içinde toplam 3 bin araştırmacının yetiştirilmesi hedefleniyor.

Program Hangi Alanları Kapsıyor?

Merkezi yazılı sınav, ÖSYM eliyle dört öncelikli alanda yapılacak: Bilişim Teknolojileri, Donanım ve Bilgisayar Sistemleri, Siber Güvenlik ve Yapay Zeka ve Akıllı Sistemler. Bu alanlardaki doktora programları için ayrılan toplam kontenjan 550 kişi. Program bazlı kontenjan sayıları ile bu kontenjanlara başvurabilecek mezuniyet alanlarının tam listesi basvuru.yok.gov.tr adresindeki başvuru sisteminde ayrıca ilan ediliyor.

Genel ve Özel Başvuru Şartları

Adayların hem devlet memurluğuna ilişkin genel şartları hem de programa özgü akademik kriterleri eksiksiz sağlaması gerekiyor. İlan metninde sıralanan şartlar şöyle:

• 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48. maddesindeki genel şartları taşımak.
• Giriş sınavının yapıldığı yılın 1 Ocak'ı itibarıyla (1 Ocak 2026) 35 yaşını doldurmamış olmak; yani 01.01.1991 ve sonrasında doğanlar başvurabilecek.
• Araştırma görevlisi olarak çalışmaya engel herhangi bir sağlık probleminin bulunmaması.
• Başvuru tarihleri içinde ALES Sayısal Puan türünden en az 70 puan almış olmak. ALES sonuçları açıklandığı tarihten itibaren beş yıl geçerli sayılıyor.
• YDS, e-YDS, YÖKDİL veya e-YÖKDİL sınavlarından ya da ÖSYM'nin eşdeğerliğini kabul ettiği uluslararası yabancı dil sınavlarından en az 55 puan veya muadili bir puan almış olmak; alternatif olarak ÖSYM'nin yaptığı e-TEP sınavından en az 55 puan almış olmak.
• Tercih edilen üniversitelerin doktora öğrenciliği ve araştırma görevliliği için belirlediği ek ALES ve yabancı dil şartlarını da sağlamak — üniversiteler senato kararıyla asgari şartların üzerine çıkabiliyor.
• Lisans derecesiyle başvuracak adaylar için lisans mezuniyet not ortalamasının 4 üzerinden en az 3 (ya da YÖK'ün 4'lük ve 5'lik not sistemlerinin 100'lük sisteme eşdeğerlik tablosuna göre muadili bir puan) olması ve ALES'in sayısal puan türünde 80 puandan az olmamak koşuluyla senatonun belirleyeceği ALES puanına sahip olunması gerekiyor.

Kontenjanlara başvuracak adayların, başvuru sisteminde belirtilen mezuniyet alanlarının birinden lisans mezunu olması ya da bu alanlardan birinde tezli yüksek lisans yapmış olması şart. Lisans derecesiyle doktora programına başvuranlar için Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 16. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi hükümleri uygulanıyor.

Başvuru Yapılabilecek Bölümler

Program, klasik mühendislik disiplinlerinin yanı sıra tıp, hukuk, eczacılık ve mimarlık gibi çok farklı alanlardan mezunlara da kapı açıyor. Başvuru sisteminde yer alan mezuniyet alanlarından bazıları şöyle:

Mühendislik Alanları

• Adli Bilişim, Bilgi Güvenliği, Bilgisayar, Bilgisayar Bilimleri ve, Bilgisayar ve Yazılım, Bilişim Sistemleri Mühendislikleri
• Biyomedikal, Biyomühendislik, Genetik ve Biyomühendislik, Moleküler Biyoloji Genetik ve Biyomühendislik
• Elektrik, Elektrik-Elektronik, Elektronik, Elektronik ve Haberleşme Mühendislikleri
• Endüstri, Endüstri Sistemleri, Endüstri ve Sistem, Endüstriyel Tasarım Mühendislikleri
• Enerji, Enerji Sistemleri, Nükleer Enerji Mühendislikleri
• Makine, Makine ve İmalat, İmalat, Mekatronik, Mekatronik Sistemler Mühendislikleri
• Malzeme Bilimi ve Mühendisliği, Malzeme Bilimi ve Nanoteknoloji, Malzeme Bilimi ve Nano Mühendislik, Malzeme, Metalurji ve Malzeme, Nanoteknoloji Mühendislikleri
• Uçak, Uçak ve Uzay, Uzay, Uzay ve Uydu, Havacılık ve Uzay Mühendislikleri
• Gemi İnşaatı, Gemi ve Deniz Teknolojisi, Gemi İnşaatı ve Gemi Makineleri, Gemi Makineleri İşletme, Deniz Teknolojisi, Deniz Bilimleri ve Teknolojisi, Deniz Ulaştırma İşletme Mühendislikleri
• Kimya, Kimya-Biyoloji, Kimya ve Süreç Mühendislikleri; Çevre, Gıda, Cevher Hazırlama, Maden, Maden ve Cevher Hazırlama, Petrol ve Doğalgaz, Polimer, Polimer Malzeme, Seramik, Tekstil, Deri, Lif ve Polimer Mühendislikleri
• İnşaat, Jeodezi ve Fotogrametri, Jeoloji, Jeofizik, Harita, Geomatik, Hidrojeoloji Mühendislikleri
• Kontrol, Kontrol ve Bilgisayar, Kontrol ve Otomasyon, Sistem, Telekomünikasyon, Raylı Sistemler, Ulaştırma, Üretim Sistemleri, İşletme, Otomotiv Mühendislikleri
• Fizik Mühendisliği, Matematik Mühendisliği, İklim Bilimi ve Meteoroloji, Meteroloji, Optik ve Akustik, Tıp Mühendisliği
• Yapay Zeka Mühendisliği, Yapay Zeka ve Veri Mühendisliği, Yazılım Mühendisliği

Diğer Alanlar

• Bilgisayar Bilimleri, Bilişim Sistemleri ve Teknolojileri, Bilgisayar Teknolojisi ve Bilişim Sistemleri, Bilgi Güvenliği Teknolojisi, Yazılım Geliştirme, Yönetim Bilişim Sistemleri
• Matematik, Matematik-Bilgisayar, Matematik ve Bilgisayar Bilimleri, İstatistik ve Bilgisayar Bilimleri
• Tıp, Diş Hekimliği, Eczacılık, Hukuk, Mimarlık

Not: Bu listeler, ilan ekindeki mezuniyet alanı tablosunun konu bütünlüğü gözetilerek düzenlenmiş özetidir; hangi programın hangi mezuniyet alanlarını kabul ettiğine ilişkin kesin ve güncel bilgi başvuru sistemi üzerinden teyit edilmelidir.

Başvuru ve Tercih İşlemleri Nasıl Yapılacak?

Adaylar başvurularını, YÖK Başkanlığı tarafından oluşturulan basvuru.yok.gov.tr adresindeki Öncelikli Alanlardaki Doktora Programlarına Başvuru Sistemi üzerinden 8-22 Eylül 2026 tarihleri arasında yapacak. Tercih işlemleri e-Devlet şifresiyle gerçekleştiriliyor ve elektronik ortam dışında yapılan başvurular kesinlikle dikkate alınmıyor.

Adaylara, ilan edilen programlar arasından en fazla iki farklı alandan toplam beş tercih hakkı tanınıyor. Tercihler sürecin ilk aşamasını oluşturuyor; adaylar yalnızca tercih ettikleri programlar kapsamında değerlendirmeye alınacak. Başvuru, lisans veya lisans+yüksek lisans mezuniyet dereceleriyle yapılabiliyor; ayrıca adayların Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav Yönetmeliği'ndeki genel şartlarla araştırma görevlisi kadrosuna ilişkin özel şartları da sağlaması gerekiyor.

Ön Değerlendirme ve Yazılı Sınava Girecek Adayların Belirlenmesi

Ön değerlendirmede ALES puanının yüzde 40'ı, yabancı dil puanının yüzde 30'u ve lisans mezuniyet notunun yüzde 30'u dikkate alınacak. Bu hesaplama sonucunda, her programın kontenjanının dört katı kadar aday merkezi yazılı sınava girmeye hak kazanacak. En yüksek puanlı adaydan başlanarak oluşturulan bu liste YÖK'ün internet sitesinde ilan edilecek.

Merkezi Yazılı Sınav: Tarih ve Yapı

Tek aşamalı olarak planlanan sınavda ayrıca bir sözlü sınav uygulanmayacak. Sınav, ÖSYM tarafından 28 Kasım 2026 tarihinde gerçekleştirilecek. Adaylar yalnızca başvuru sisteminde tercih ettikleri ve yazılı sınava girmeye hak kazandıkları program için sınava katılabilecek; sınavdan 70 puanın altında alanlar başarısız sayılacak.

Sınav Konuları Nelerden Oluşuyor?

Sınav, ağırlıkları eşit iki ana bölümden oluşuyor: Ortak Temel Test ve Alan Testi.

Ortak Temel Test (%50)

• Matematiksel Temeller (%10): Mantık ve matematiksel akıl yürütme, matematiksel ispat teknikleri, fonksiyonlar ve bağıntılar, çizgeler (graphs), vektörler-matrisler ve doğrusal dönüşümler, limit ve süreklilik, türev ve integral.
• Olasılık, İstatistik ve Veri Okuryazarlığı (%10): Olasılık, temel istatistik, dağılımlar, korelasyon, veri yorumlama, belirsizlik altında karar verme.
• Algoritmik Düşünme ve Problem Çözme (%15): Algoritma tasarımı, sözde kod (pseudocode), akış diyagramları, temel veri yapıları (dizi, bağlı liste, yığın, kuyruk), zaman ve bellek karmaşıklığı, problem çözme stratejileri, rekürsif düşünme, sıralama algoritmaları.
• Bilimsel Akıl Yürütme ve Araştırma Okuryazarlığı (%15): Bilimsel yöntem, hipotez oluşturma, deney tasarımı, araştırma etiği, tekrarlanabilirlik, sonuç yorumlama, makale okuryazarlığı, grafik/tablo yorumlama.

Alan Testi (%50)

• Bilişim Teknolojileri (%12,5): Programlamanın temel kavramları, süreç ve iş parçacığı (thread) yönetimi, bellek ve dosya yönetimi, TCP/IP ve temel ağ protokolleri, ilişkisel veritabanları-SQL ve veri sorgulama, dağıtık sistemler ve bulut bilişim, yazılım yaşam döngüsü ve sürüm yönetimi, kod analizi-test ve hata ayıklama.
• Siber Güvenlik (%12,5): Bilgi güvenliği temelleri, kriptografinin temel kavramları, kimlik doğrulama ve yetkilendirme, tehdit modelleme ve risk analizi, ağ güvenliği ve güvenlik duvarı (firewall), yazılım güvenliği, yaygın saldırı türleri.
• Yapay Zeka ve Akıllı Sistemler (%12,5): Denetimli/denetimsiz/pekiştirmeli öğrenme, veri hazırlama ve özellik çıkarımı, regresyon-sınıflandırma-kümeleme, aşırı öğrenme (overfitting) ve eksik öğrenme (underfitting), model eğitimi ve performans değerlendirme, yapay sinir ağlarının temel prensipleri, büyük dil modelleri ve Transformer mimarisi, güvenilir ve açıklanabilir yapay zeka.
• Donanım ve Bilgisayar Sistemleri (%12,5): Temel donanım bileşenleri, sayısal tasarım ve Boolean cebiri, bilgisayar mimarisi, mikroişlemciler ve mikrodenetleyiciler, bellek hiyerarşisi ve önbellek yapıları, donanım haberleşme arabirimleri, yüksek başarımlı hesaplama, gömülü ve gerçek zamanlı sistemler.

İlan metninde, tüm konu başlıklarından soru gelmeyebileceği özellikle belirtiliyor.

Nihai Puan Nasıl Hesaplanacak?

Yazılı sınavı geçen adaylar için nihai puan; merkezi yazılı sınavın yüzde 30'u, lisans mezuniyet notunun yüzde 25'i, ALES puanının yüzde 25'i ve yabancı dil sınavı puanının yüzde 20'si toplanarak hesaplanacak.

Asıl ve Yedek Adaylar, Yerleştirme

Nihai puanların hesaplanmasının ardından her program için başarı sıralaması oluşturulacak; kontenjan sayısı kadar asıl aday ile yine kontenjan sayısı kadar yedek aday belirlenerek sonuçlar YÖK internet sitesinde ilan edilecek. Doktora öğrencisi olmaya hak kazananların araştırma görevlisi kadrolarına atamaları, ilgili üniversiteler tarafından yürürlükteki mevzuat çerçevesinde yapılacak.

Lisansüstü Eğitim Sürecinde Nelere Dikkat Edilecek?

Öğrenci olmaya hak kazananlar, yerleştikleri programda lisansüstü eğitimlerini sürdürecek. Lisans ve yüksek lisans eğitimleri ile yerleştikleri program arasında alan farkı bulunanlara, Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 30. maddesi kapsamında üniversiteler tarafından bilimsel hazırlık eğitimi verilebilecek. Araştırma görevlisi kadrosuna atananların, ilgili yönetmelikte belirtilen azami süreler içinde eğitimlerini tamamlaması zorunlu; bu süre içinde tamamlamayanların kadroyla ilişiği kesilecek.

Bu program kapsamında doktoraya yerleşen ve daha önce başka bir lisansüstü programda eğitime başlamış olan adayların yatay geçişlerinde, Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 32. maddesinin birinci fıkrası hükümleri uygulanacak.

Başvurunun Geçersiz Sayılacağı Durumlar

• Süresi içinde tamamlanmayan başvurular, başvuru şartlarını taşımadığı sonradan tespit edilenler ve yanlış beyanda bulunduğu belirlenen adayların başvuruları geçersiz sayılacak.
• Kendine avantaj sağlamak amacıyla yanlış beyanda bulunduğu tespit edilen adayların, aynı kapsamdaki kadrolara yeniden başvurmaları halinde ön değerlendirme ve nihai değerlendirme puanları, atanmaya esas nihai değerlendirme sonuç tarihinden itibaren bir yıl süreyle yüzde 10 oranında düşürülecek. Bu şekilde ataması yapılmayanların iki başvuru dönemi boyunca bu kapsamdaki kontenjanlara başvurusu kabul edilmeyecek.
• Aynı yüzde 10'luk puan kesintisi; atanmaya hak kazandığı halde göreve başlamayanlar ile göreve başladıktan sonra istifa edip yeniden başvuranlar için de geçerli olacak.

İlan, Tebligat ve İletişim

Sürece ilişkin tüm duyurular yalnızca YÖK Başkanlığı internet sitesinde yayımlanacak ve bu duyurular tebligat hükmünde sayılacak; adaylara ayrıca yazılı bildirim yapılmayacak. Süreçle ilgili sorular için Yükseköğretim Kurulu Personel Dairesi Başkanlığı'nın 0 (312) 298 70 00 numaralı telefonundan 4738, 4743, 4725, 4727 ve 4737 numaralı dahililer aranabiliyor.

Tercih işlemleri için tıklayınız.